1970’li yıllarda, sigortasız çalıştırılan işçilerin sigortalılığı genellikle iş yerlerinde mahallen yapılan tespitler sonucu sağlanmaktaydı. İşyerlerinde tespit yapan müfettişler, kaçak çalışan işçilerin kaçtıklarını, zorla isimlerini yazdıklarını ve “Bana sigorta ne verecek ki dermiş” dediklerini biliyoruz.

Devran değişti. Şimdi ise işçi işe girerken önce "Sigortam olacak mı?" diye soruyor. O günlerde zorla sigortalı yapılan vatandaşlar, 20-25 yıl sonra emekli olma hakkını kazandıklarında bizlere teşekkür etmekteydi.

Gelelim bugüne.

Sosyal Güvenlik Kurumu açısından üç türlü kayıp ve kaçak bulunmaktadır. Bunlardan birincisi ve hem SGK hem de çalışanlar açısından en önemlisi; sigortalıların Sosyal Güvenlik Kurumu'na hiç bildirilmemesi. İkincisi sigortalıların çalışma gün sayılarının eksik bildirilmesi, üçüncüsü ise sigorta primine esas kazanç tutarlarının eksik bildirilmesidir. Sigortasız çalışan işçiler hem gün kaybına uğramakta ve hem de primlerinin eksik ödenmesi durumunda emekli maaşları düşük hesaplanabilmektedir.

İşte sigortalıların bu şekilde eksik bildirilen gün ve primlerinin daha sonra primlerin mahkemede hizmet tespit davası açılmak suretiyle tamamlanması mümkündür.

Bilgi-belge şart

İşverenler, çalıştıracağı kimseleri (istisnalar dışında) işe başlatmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumu'nca hazırlanacak işe giriş bildirgeleriyle bildirmekle yükümlü kılınmıştır.

Prim belgeleri işverenleri tarafından SGK’ya verilmeyen işçilerin, işyerinde fiilen çalışırken tespit edilmeleri veya işyerinin kayıt ve belgelerinde çalıştıklarını ispatlayıcı bilgi-belgeler olması halinde sigortalının işe giriş tarihinden veya çalışmalarının fiilen tespit edilmesinden veya kayıt-belge ve bilgilerden saptanabildiği tarihten itibaren sağlanmaktadır.

Ancak genellikle, sigortasız çalışan işçiler, işten çıkartılma korkusu nedeniyle çalışırken sosyal güvenlik haklarını aramamakta, çoğunlukla işten çıkartıldıktan sonra işyeri hakkında şikayet yoluna başvurmaktadırlar.

Hizmet tespit davası

Çalışmaları fiilen veya iş yeri kayıtlarından tespit edilecek her türlü bilgiden ya da kamu kuruluşları tarafından düzenlenen belge veya alınan bilgilerden tespit edilemeyen sigortalılar çalışmalarını yetkili bir mahkeme açacakları hizmet tespit davasıyla ve yargı kararıyla ispatlayabilirler.

Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilam ile ispatlayabilirse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınmaktadır.

Açılan dava sonucu sigortalılık hakkını kazanarak daha önce emekli olma hakkını elde eden pek çok sigortalımıza şahit olunmuştur.

Kalın sağlıcakla…

Uzmanınız Recep Akçakaya

sorularınızı yanıtlıyor

9 bin gün 55 yaşında normal ya da

58'de yaşlılıktan emekli olursunuz

Soru; Sayın Recep Aakçakaya, ben 01.06.1960 doğumluyum. Bağ-Kur’a ilk girişim 1976’dır. 15 yıl 6 ay prim ödedim. Hangi şartlarda, ne zaman emekli olurum? Açıklarsanız memnun olurum. Rasim ÇAKIR

Cevap; Sayın okurum, Bağ-Kur ve Sigorta’da toplam 15 yıl, 6 ay hizmetiniz var. 9 yıl 6 ay daha prim öderseniz 55 yaş ve 9000 günle Bağ-Kur’dan normal emekli olabilirsiniz. Veya hiç prim ödemeseniz 58 yaşınızın dolduğu 22.06.2018 tarihinde 5 bin 400 günle yaştan emekli olursunuz. Diğer yandan SSK’ya geçerseniz sadece 3.5 yıl prim (SSK’lı sayılmak için bu şart) ödeyerek SSK’dan normal emekli olabilirsiniz. Sigorta girişinizin eski olması, başta yaş şartının aranmaması olmak üzere size büyük avantajlar sağlıyor.

15 yılı doldurduğunuzda kıdem

tazminatı alarak ayrılabilirsiniz

Soru; Sayın Recep Bey, benim sigorta girişim 1992’dir. Toplam 5 bin 60 gün sigorta gün sayım mevcut. Yaklaşık 12 yıldır özel bir şirkette çalışmaktayım. Kendi isteğim ile işyerinden ayrılırsam kıdem tazminatı alabilir miyim? İstifa edersem bu hakkımı kaybetmiş olur muyum? Bu konuda beni aydınlatırsanız sevinirim. Ahmet TEZKAN

Cevap; Sayın okurum, buna benzer sorular oldukça fazla gelmektedir. Biraz genelleştirirsek, emekli olmak için aranan sigortalılık süresi, prim ödeme gün sayısı şartlarını yerine getirip, sadece aranan yaşı dolduramayanlar, kıdem tazminatını alarak işlerinden ayrılabiliyor. Yaş haddinden emekli olmak için, aranan 15 yıl sigortalılık süresi ve 3 bin 600 gün prim ödeme şartlarını sağladığınızdan, kıdem tazminatınızı alarak işinizden ayrılabilirsiniz. Bunun için yapmanız gereken, bulunduğunuz yerdeki Sosyal Güvenlik il veya merkez müdürlüğünden alacağınız “kıdem tazminatı alabilir” yazısını işvereninize ibraz etmektir. İşinizden ayrıldıktan sonra, emekli olacağınız yaşı çalışmadan bekleyebileceğiniz gibi, herhangi bir işyerinde, hatta ayrıldığınız işyerinde çalışarak da bekleyebilirsiniz.