İŞSİZLERİN ne kadar süreyle sağlık yardımından yararlanacağı hakkında geçtiğimiz haftanın sosyal güvenlik açısından en önemli konusu, kuşkusuz işsiz kalan çalışanların işten çıkışlarından sonra ne kadar süreyle sağlık yardımı almaya devam edecekleri olmuştur. İşsizlerin sağlık yardımı süresi neden birden ülke gündemine oturdu?
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, bir yandan sigortalıların işten çıkış tarihinden sonraki onuncu günden itibaren sağlık aktivasyonlarını iptal etti. Diğer yandan da il müdürlüklerine gönderdiği talimat ile işten çıkan sigortalıların işten ayrılış tarihinden 10 gün sonra Genel Sağlık Sigortası tescili yapmalarını istedi. İşte bu iki uygulama kamuoyunu ayağa kaldırdı.
Bu uygulamanın Tekel işçileri için çıkarıldı diyenler mi ararsın oysa uygulama tüm işçileri ilgilendirmektedir. Bilindiği üzere, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu (SSK) yürürlükte olduğu dönemde sigortalılar işten çıktıktan sonra 6 ay süreyle sağlık yardımı almaya devam ederlerdi. Bağ-Kur’lular ise 3 ay sağlık yardımı alırlardı. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile bu süre hem SSK’lılar (4-a) hem de Bağ-Kur’lular (4-b) için 90 güne indirildi. SGK 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren işten çıkan işçilere çıkış tarihinden 10 gün sonra ilave 90 gün sağlık yardımı veriyordu. Vatandaşların da bu uygulamaya herhangi bir itirazı olmamıştı.
Anladığımız kadarıyla SGK, 5510 sayılı Kanunun yorumundan 90 gün sağlık hizmeti verilemeyeceği çıkarmış. SGK’yı bu yoruma götüren 5510 sayılı Kanunun 67’nci maddesidir. Söz konusu maddede şu hüküm yer almaktadır:
“60. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında Genel Sağlık Sigortalısı sayılanlar, zorunlu sigortalıklarının sona erdiği tarihten itibaren 10 gün süreyle Genel Sağlık Sigortasından yararlanırlar. Bu kişilerin sigortalılık niteliğini kaybettikleri tarihten geriye doğru 1 yıl içinde 90 günlük zorunlu sigortalılıkları varsa, sigortalılık niteliğini kaybettikleri tarihten itibaren 90 gün süreyle zorunlu sigortalılıklarından sonraki Genel Sağlık Sigortalılıklarından dolayı prim borcu olup olmadığına bakılmaksızın bakmakla yükümlü olduğu kişiler dâhil sağlık hizmetlerinden yararlandırılırlar...”
Bütün tartışmalar bu madde metni üzerinden çıkmıştır. Kanunun lafzına baktığımızda işten ayrılan bir işçi öncelikle şartsız 10 gün daha sağlık yardımı almaya devam edecek.
Bu 10 gün tamamlandıktan sonra 90 gün daha sağlık yardımı alabilmesi için işten ayrıldığı tarihten geriye doğru bir yıl içinde en az 90 gün çalışmasının olması gerekiyor. Bu hükmü yukarıdaki kanun metninden açıkça görmek mümkün. Hem de prim borcu olup olmadığına bakılmaksızın yararlanabilecekler.
BİR DE GELİR SORACAK!
SGK’nın uygulamaya koymak istediği ise işten ayrılanlar 90 gün sağlık yardımı almadan önce il müdürlüklerine gidip kendilerini Genel Sağlık Sigortasına tescil ettirsinler. Ancak, buna tescil ettirirken gelir testine girsinler. Peki, gelir testini kim yapacak? Hâlihazırda kaymakamlıklar ve valilikler. Bu birimlerin gelir testi yapmak için yeterli donanımı var mı? Yok
Diğer taraftan Sosyal Güvenlik Sistemimiz öteden beri işten ayrılan sigortalılara 10 güne ilave olarak 3 ay 6 ay gibi belirli bir süre sağlık hakkı veriyor. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu da işten ayrıldıktan sonra 10 gün artı 90 gün sağlık yardımı vermeyi hedeflemiştir.
SGK uygulamanın yanlış olduğunun farkına vardı ve geri adım atılmasıyla birlikte bilgisayar programları yeniden 100 güne göre düzenlenerek vatandaşı rahatlattı.
Muhasebede bir kural vardır “Yanlış anlaşıldığı anda tashih edilir.” Kurum da bu uygulamayı düzeltmekle doğru hareket etmiştir. Kalın sağlıcakla…
Uzmanınız Recep Akçakaya sorularınızı yanıtlıyor
Ülkesinde sosyal güvencesi olmayan anne-baba oğlunun sağlık yardımından yararlanır
SORU: Sayın Akçakaya, ben yabancı uyruklu bir vatandaşım. Kocaeli’nde ikamet tezkeresi ile oturmaktayım. Hiçbir sosyal güvencem yok. SSK emeklisi olan oğlumun sağlık sigortasından yararlanabilir miyim? Açıklarsanız memnun olurum. İsim saklı
CEVAP: Değerli okurum, sigortalıların herhangi bir sigortalılığı olmayan ya da emekli aylığı almayan yabancı uyruklu eşleri, çocukları, anne ve babası da her zaman sağlık yardımı alabilecektir. 30.09.2009 tarih ve 27362 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan kısa vadeli sigorta kolları uygulama tebliğinde değişiklik yapıldığına dair tebliğle değişiklik yapılmış ve işlemler kolaylaştırılmıştır.
SGK müdürlüklerinden “Vatandaşı Olduğu Ülkede Sosyal Güvencesi Olmadığına Dair Beyan Ve Taahhüt Belgesi” doldurulması suretiyle sağlık yardımlarından yararlanabilecektir.
48 yaşında normal, 60 yaşında yaşlılıktan emekli olursunuz
SORU: Sayın Recep Bey, ben 11.05.1962 doğumluyum. İlk sigortaya girişim 01.06.1985’tir. Toplam 3060 günüm mevcut. Şu anda işsizim. Ne zaman ve hangi şartlarda emekli olurum? B.Büyüker
CEVAP: Sayın okurum, siz 25 yıl, 49 yaş ve 5300 günle emekli olma şartına tabisiniz. 600 gün askerlik borçlanması yaparsanız 48 yaş ve 5225 günle emekli olma hakkını kazanırsınız. Bu duruma göre sizin NORMAL emekli olabilmek için yaklaşık 4 yıl 6 ay gibi prim ödemesi yapmanız gerekir. Ancak YAŞLILIK’tan emekli olmak için 3600 gün ve 60 yaşın dolduğu 11.06.2022 tarihinde emekli olursunuz. Sağlık sigortanız çocuklarınızdan ve eşinizden sağlanabileceği gibi gelir testi yaptırarak gelir durumunuza göre ödeme yapar, şayet geliriniz yoksa yeşil karttan yararlanırsınız.