BİR önceki yazım Tekel işçileri ile ilgili olarak yeni sorular getirmiştir. Tekel işçilerinin sonu ne olacak, bu insanlara yazık değil mi gibi.
Esasında tekel işçileri örgütlü direnmeleri karşısında 4/c ile iyi iyileştirme kazanmışlardır. Ama onlar eylemlerinden sonuç alırlarsa, bu kere örgütlü, toplu sözleşmeli, yüksek ücretli olarak işlerine devam edeceklerdir. Olur mu? Şu anda pek müspet görünmüyor.
4/c nedir? Bu gün Tekel işçileri direnişleri sayesinde hangi hakları elde etmişlerdir? Bunlara bir göz atalım. Şöyle ki:
Kıdem ve ihbar tazminatları ödenerek işten çıkarılan Tekel işçilerinin 4/C'yi kabul ederek kamuda çalışabilmeleri için bir ay içinde kabul dilekçelerini imzalamaları gerekiyor. Çünkü 4 Şubat günü Resmi Gazete'de yayınlanan 2009/15759 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla halen eylemlerine devam eden Tekel işçileri için 1 aylık tercih süresi başlamıştır.
Buna göre bir ay içinde 4/C'li olarak işe başlamayan işten çıkarılmış işçilerin daha sonra yeni bir düzenleme olmazsa kamuya 4/C'li olarak dönme şansı olmayacak ama eylemlerinden sonuç alırlarsa, bu kere örgütlü, toplu sözleşmeli, yüksek ücretli olarak işlerine devam edecekler. Tersi de olabilir.
Burada esas kazançlı çıkan eski 4/c’lilerdir. Aynı Bakanlar Kurulu kararıyla tüm eski ve yeni 4/C'lilere uygulanacak çalışma usul ve esasları ile ücretlerinde de değişiklik yapılmıştır ki, bu, Tekel işçilerinin 2 aylık eylemlerinin sonucu elde edilmiş değişikliklerdir.
— Çalışma süreleri 10 aydan 11 aya çıkarıldı.
Artık 4/C ücretleri de asgari ücret olarak değil aşağıdaki gibi yükseltilmiştir.
a) Yükseköğrenim mezunlarına 21.250 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek olan tutar olan 1219 lira brüt, 875 lira net.
b) Lise ve dengi okul mezunlarına 19.275 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar olan 1106 lira brüt, 793 lira net.
c) İlköğretim (ilkokul mezunu veya okur-yazar dâhil) mezunlarına 17.275 gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımından elde edilecek tutar olan 991 lira brüt, 711 lira net.
— Kıdem gibi iş sonu tazminatı gelmiştir.
Kararname'nin 7'nci maddesi ile 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4'üncü maddesinin (C) fıkrasına göre yapılan çalışmaların toplam süresi üzerinden hesaplanarak bu maddedeki esaslara göre iş sonu tazminatı ödenir hükmü getirilmiştir.
Buna göre:
Ücretli izin süreleri dâhil en az 12 ay fiilen çalışan geçici personelden;
a) Sosyal Güvenlik Kurumu'nca kendilerine yaşlılık veya malullük aylığı bağlanması veya toptan ödeme yapılması,
b) İlgilinin ölümü,
c) İlgilinin kendi isteği ile sözleşmeyi feshetmesi veya yenilememesi,
hallerinden birinin vuku bulmasından dolayı hizmet sözleşmesi sona erenlere, çalışılan her bir yıl için, ayrılış tarihindeki hizmet sözleşmesinde yazılı brüt aylık ücret tutarında iş sonu tazminatı ödenir. 12 aydan artan süreler için 12 ay için hesaplanan miktardan artan süreye isabet eden tutar kadar ödeme yapılacaktır.
Ancak, bu statüde çalışanların sözleşme koşullarına uymaması nedeniyle kurum tarafından, sözleşme hükümleri dışında herhangi bir nedenle çalışanlar tarafından, sözleşmesinin feshedilmesi veya yenilenmemesi hallerinde iş sonu tazminatı ödenmez
Halen eylemlerine devam eden Tekel işçileri, yukarıda yeni haklar getirilen 657/4/C'li olmak yerine, normal 4857 sayılı Kanun'a göre işçi olmak ve 2821 sayılı Sendikalar ve 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi ve Grev Lokavt Kanunu'nun tanıdığı hakları da talep ediyorlar. Tarafların sosyal kayıpları az olacak şekilde ve rasyonel bir bütünlük içinde anlaşmaya varmaları gerektiği düşüncesindeyim. Kalın sağlıcakla…
Uzmanınız Recep Akçakaya sorularınızı yanıtlıyor
SSK’lı (4/a) çalışırken ayda bir gün bile eksik bildirim varsa Bağ-Kur’lu olursunuz
SORU: Sayın Recep Bey, biz iki arkadaş bir limited şirketi kurduk. Şirket 1 Mayıs 2008’de faaliyete geçti. Aynı zamanda ben başka bir özel şirkette aktif sigortalı olarak yani 4/a’lı olarak çalışmaktayım. Ama yaptığım şirket değişikliği sırasında bir hafta aradaki boşluk beni Bağ-Kur’lu yaptı. Şu anda Bağ-Kur’u dondurma ihtimalim var mıdır? Varsa nasıl bir yol izlemem gerekir? Açıklarsanız sevinirim. Ülkü Kocaman
CEVAP: Sayın okurum, buna benzer sorular çok gelmektedir. Bu kabil çalışanlara benim önerim kesinlikle SSK’lılıktan boşluk bırakmamaktır. Boşluk bulduğunda (1 gün dahi olsa) hemen Bağ-Kur devreye girer. Bu nedenle limited şirketi ortağı olduğunuz sürece vergi mükellefi olacağınızdan, Bağ-Kur’unuzu dondurma veya durdurma diye bir durum söz konusu olamayacaktır. Ancak limited şirketi ortaklığınız sona erince, Bağ-Kur’unuz da sona erer. Emekliliğinize çok varsa Bağ-Kur sigortalılığınızı devamı menfaatinize olabilir. Sizin adınıza Bağ-Kur’lu olduğunuz sürece ödenen SSK primlerini Bağ-Kur’a aktartabilirsiniz.
Vefat eden işçinin kıdem tazminatını varisleri alır
SORU: Sayın Akçakaya, babam 2 Ocak 2010’da vefat etti. Çalıştığı iş yerinden Ekim 2009’da emekli oldu. Ancak aynı iş yerinde SGDP ile çalışmaya başladığından emeklilik tazminatını almamıştı. Tazminat olarak 9.000 TL alma hakkınız var, tazminatınızı almak istiyor musunuz diye sorulmuş. O da hayır demiş, şimdi vefat ettiği için bu tazminat alınabilir mi? Açıklarsanız sevinirim. Feyzullah Akalın
CEVAP: Sayın okurum, Her ne kadar ölüm halinde kıdem tazminatı alınması mümkünse de, kardeşinizin daha önce emeklilik nedeniyle almadığı kıdem tazminatı hakkı da zayi olmuş değildir. Kıdem tazminatında 10 yıllık bir zaman aşımı vardır. Dolayısıyla emekli olduğu tarihte almadığı kıdem tazminatının veraset ilamındaki hisseleri oranında mirasçılarına ödenmesi gerekir. İşverene başvurmanızı tavsiye ederiz.